جراحی پای پرانتزی روشی است که برای برطرف کردن انحراف استخوان ساق و اصلاح زاویه زانو انجام میشود. افرادی که با این مشکل روبهرو هستند، اغلب درد، محدودیت در راه رفتن یا فشار نامتعادل روی مفاصل را تجربه میکنند. اگر درمانهای غیرجراحی مانند ورزشهای اصلاحی یا بریس نتیجه نداشته باشند، پزشک انجام عمل جراحی را توصیه میکند. در ادامه این مقاله از دکتر ابراهیمی نسب، بیشتر با این جراحی آشنا خواهیم شد.
درمان پای پرانتزی
فیلم رضایت جراحی پای پرانتزی
جراحی پای پرانتزی چیست؟
همانطور که پیشتر گفتیم اگر روشهای غیرتهاجمی مثل کفی و کفش طبی، فیزیوتراپی و بریس زانو پرانتزی، نتوانند از پس اصلاح فرم زانو بر بیایند، جراحی زانوی پرانتزی (Genu varum correction surgery) ضرورت پیدا میکند. این جراحی از تخریب بیشتر غضروف مفصلی جلوگیری بهعمل آورده و شکل ظاهری و کارکرد زانو را بهبود میبخشد. همچنین حدود ۲ ,۳ ماه نقاهت و محدودیت فیزیکی دارد.
در این روش، جراح بخشی از پوست را برش داده و با قطع قسمتی از استخوان، فرم آن را اصلاح میکند. پس از اصلاح فرم زانو برای تثبیت آن نیاز است میلهای داخلی در استخوان جایگذاری شود و سپس به کمک تجهیزات خارجی مشابه داربست که به نام فیکساتور شناخته میشود، جوش خوردن استخوان تحت حمایت قرار گیرد. انجام این عمل نیازمند یک متخصص ارتوپدی با تجربه است که به جراحی پای پرانتزی مسلط باشد و با صبر و حوصله نکات مراقبتی قبل و بعد از عمل را به فرد گوشزد کند.
متخصص ارتوپدی کودکان
📍 تهران, انتهای بلوار کشاورز, مجتمع بیمارستانی امام خمینی
🕙 روزهای یکشنبه ساعت ۴ تا ۹
پنجشنبه ساعت ۱۰ صبح تا ۳ عصر
📞 ۰۲۱۹۱۳۰۴۵۰۴ – ۰۹۰۲۹۳۰۴۵۰۴
چه زمانی جراحی پای پرانتزی لازم است؟
جراحی پای پرانتزی زمانی ضرورت پیدا میکند که تغییر شکل ساق پا به اندازهای شدید باشد که باعث درد، خستگی زودرس یا اختلال در راه رفتن شود و روشهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی یا استفاده از کفش طبی نتوانند وضعیت را اصلاح کنند.
در این شرایط، پزشک پس از بررسی دقیق عکسهای رادیولوژی و ارزیابی وضعیت رشد استخوانها، ممکن است جراحی را برای بازگرداندن راستای طبیعی پا پیشنهاد دهد. هدف از انجام این عمل، اصلاح زاویه استخوانها و جلوگیری از آسیب مفاصل زانو در آینده است تا فرد بتواند حرکت طبیعی و بدون درد داشته باشد.
مزایا و نتایج جراحی پای پرانتزی
با انجام عمل زانوی پرانتزی، فشار غیرطبیعی از روی مفاصل زانو برداشته میشود و احتمال بروز مشکلاتی مانند دردهای مزمن، ساییدگی مفصل یا آرتروز در آینده کاهش مییابد. از سوی دیگر، این جراحی به بهبود تقارن پاها، افزایش اعتمادبهنفس و راحتتر شدن انجام فعالیتهای روزمره کمک میکند.
در بسیاری از بیماران، پس از دورهی بهبودی، حرکت نرمتر، کاهش درد و کیفیت بهتر راهرفتن از مهمترین نتایج به دست آمده محسوب میشود.
تجربه بیماران از جراحی پای پرانتزی
بسیاری از افرادی که جراحی پای پرانتزی انجام دادهاند، بعد از عمل تغییرات قابل توجهی را در حرکت و ظاهر پاهای خود تجربه میکنند. راه رفتن و انجام فعالیتهای روزمره راحتتر میشود و درد زانو و لگن کاهش پیدا میکند. علاوه بر این، اصلاح شکل پا باعث افزایش اعتماد به نفس و احساس رضایت از ظاهر پاها میشود.
دوره بهبودی ممکن است با تورم یا کبودی همراه باشد و نیاز به تمرینات فیزیوتراپی باشد، اما با رعایت توصیههای پزشک، اکثر بیماران پس از چند ماه به زندگی عادی بازمیگردند. تجربه بیماران نشان میدهد که نتایج ممکن است متفاوت باشد، اما در بیشتر موارد، افراد از عملکرد بهتر و ظاهر متناسبتر پاهای خود رضایت دارند.
روشهای جراحی زانوی پرانتزی
با توجه به شرایط فرد و میزان حاد بودن انحراف زانو ممکن است هر یک از سه روش زیر برای عمل پای پرانتزی کودکان و بزرگسالان مورد استفاده قرار بگیرند:
- اصلاح تدریجی با استفاده از فیکساتور یا تثبیت کننده خارجی
- بازداری موقت همی-اپیفیزیودز یا رسد هدایت شده
- استئوتومی حاد
برای دریافت مشاوره رایگان با دکتر ابراهیمی نسب، لطفاً فرم زیر را تکمیل کنید تا در اولین فرصت با شما تماس بگیریم.
اقدامات قبل از جراحی زانوی پرانتزی
قبل از جراحی زانوی پرانتزی، لازم است بیمار بهطور کامل آماده شود تا عمل با کمترین ریسک و بهترین نتیجه انجام شود.
| یافتن یک جراح با تجربه و مسئولیتپذیر؛ بهترین متخصص ارتوپد کودکان در تهران، پیش از انجام عمل، بهخوبی وضعیت سلامتی و توانایی حرکتی بیمار را مورد بررسی قرار میدهد و متناسب با وضعیت وی بهترین توصیه را دارد. همچنین این پزشک قبل از انجام عمل تمام جزییات روند بهبودی، نکات مراقبتی قبل و بعد از عمل و همچنین ورزشهایی که باید جهت تکمیل روند درمان انجام شوند را شرح میدهد و نهتنها در حین عمل بلکه در تمام پروسه درمان در کنار بیمار میایستد. |
| هشدار در مورد حساسیت دارویی؛ چنانچه به انواعی از داروها یا مسکنها حساسیت دارید، حتما این مورد را به پزشک گوشزد کنید تا از بسیاری از عواقب جبرانناپذیر آن در امان بمانید. |
| پرهیز از استعمال دخانیات؛ از آنجا که دخانیات روند جوش خوردن شکستگی را کند میکنند، ترجیحا از سه ماه قبل از عمل زانوی پرانتزی، مصرف آنها را قطع کنید. |
| هشدار در مورد عفونت؛ اگر در شب قبل از جراحی پای پرانتزی متوجه علائم سرماخوردگی (تب، گلودرد، سرفه و…)، عفونت ادراری (سوزش ادراری، تکرر ادرار و…) و یا علائم گوارشی مثل اسهال و استفراغ شدید، حتما در این مورد با پزشک خود صحبت کنید؛ چرا که امکان به تعویق افتادن عمل تا زمان بهبود علائم وجود دارد. |
| تراشیدن موی اندام؛ نیازی نیست موی اندام هدف جراحی زانوی پرانتزی را پیش از انجام عمل بتراشید. این کار پیش از عمل و در محیط بیمارستان انجام میشود. انجام این کار در منزل تنها خطر ابتلا به عفونت را افزایش میدهد. |
| مدارک پزشکی را جمعآوری نموده و همراه خود داشته باشید؛ تصاویر رادیولوژی، MRI، برگههای مشاوره پزشکی و هرآنچه در طی روند درمان پای پرانتزی جمعآوری کردهاید را باید در روز عمل بههمراه داشته باشید. |
| محدود کردن داروهای مصرفی؛ برای مصرف داروهای روزمره خود در روزهای قبل و بعد از عمل با پزشک مشورت کنید. مصرف قرصهایی مثل آسپرین باید حداقل از ۳ روز قبل از عمل قطع شود. |
| استحمام؛ چه خوب است برای کمتر شدن باکتریهای ناحیه عمل و کاهش ریسک عفونت، شب قبل از عمل و یا صبح همان روز به حمام بروید و در کنار شستشوهای معمول، نواحی عمل را ۲ ۳ مرتبه و هر بار برای ۲ تا ۳ دقیقه با شامپو بشویید. توجه داشته باشید در آخرین استحمام قبل از عمل، قسمتهای دارای چین و چروک مثل پشت زانو و کشاله ران را بهخوبی بشویید. |
| خارج کردن زیورآلات؛ قبل از ورود به اتاق عمل لاک ناخنها را پاک نموده و تمام زیورآلات از جمله انگشتر، النگو، دستبند، پابند و… را بیرون بیاورید. |
بهترین سن برای جراحی پای پرانتزی
بهترین سن برای جراحی پای پرانتزی زمانی است که رشد استخوانها هنوز کامل نشده باشد اما تغییر شکل پا ثابت مانده و با روشهای غیرجراحی اصلاحپذیر نباشد. در کودکان، این بازه معمولاً بین ۸ تا ۱۲ سالگی است، زمانی که صفحات رشد هنوز باز هستند و امکان اصلاح زاویه استخوانها با جراحی وجود دارد. در بزرگسالان نیز در صورتی که تغییر فرم پا باعث درد، محدودیت حرکتی یا مشکلات زانو و لگن شود، جراحی در هر سنی قابل انجام است. تصمیمگیری نهایی همیشه باید پس از بررسی دقیق عکسبرداری و ارزیابی وضعیت استخوانها توسط متخصص ارتوپد انجام شود.
جراحی پای پرانتزی چگونه انجام میشود؟
در طی جراحی زانوی پرانتزی، جراح ارتوپدی قسمتی از پوست را برش زده و بخشی از استخوان را بهصورت کنترل شده قطع میکند. معمولا انحراف زانوی پرانتزی در قسمت زیر زانو و در بخش پهن بالای استخوان درشتنی (پروگزیمال تیبیا) است؛ اما گاهی هم پیش میآید که این انحراف در قسمت پهن پایین استخوان ران (دیستال فمور) ایجاد شده باشد. درهرصورت پزشک استخوان موردنظر را برش داده و اصلاح میکند و سپس با پیچ و پلاک یا میله داخلی آن را در جای خود نگه میدارد.
درواقع یکی از مهمترین و حساسترین بخشهای جراحی زانوی پرانتزی، تشخیص ناحیه مناسب در استخوان برای ایجاد برش و اصلاح انحراف آن است که جراحان خبره و باتجربه خوب از پس آن برمیآیند. درصورتیکه در طی جراحی زانوی پرانتزی نیاز باشد، میتوان درمان پارگی مینیسک و رباط صلیبی را همزمان با روند این جراحی انجام داد و این عملها منافاتی با هم نخواهند داشت.
مدت زمان جراحی پای پرانتزی
مدت زمان جراحی پای پرانتزی به عوامل مختلفی مانند شدت انحراف، نوع روش جراحی و وضعیت کلی بیمار بستگی دارد. در بیشتر موارد، این عمل بین یک تا سه ساعت طول میکشد و بیمار پس از چند روز بستری در بیمارستان، با رعایت مراقبتهای لازم به خانه بازمیگردد.
عوارض و خطرات احتمالی جراحی پای پرانتزی
جراحی پای پرانتزی، روشی برای اصلاح شکل زانو و بهبود عملکرد پاها است، اما مثل هر عمل جراحی دیگر، با خطراتی همراه است که قبل از تصمیمگیری باید بدانید. در ادامه مهمترین عوارض احتمالی را به صورت موردی توضیح میدهیم:
۱. آسیب به عروق و اعصاب
در اطراف زانو رگها و اعصاب مهمی عبور میکنند و ممکن است در حین جراحی آسیب ببینند. این موضوع میتواند باعث بیحسی، ضعف عضلانی یا تغییر حس در پا شود. در اکثر موارد این مشکلات موقتی هستند، اما در موارد نادر ممکن است دائمی بمانند.
۲. عفونت محل جراحی
یکی از خطرات شناختهشده جراحی، عفونت است. علائمی مثل قرمزی، تورم، ترشح یا تب میتواند نشاندهنده عفونت باشد. با رعایت مراقبتهای بهداشتی و استفاده از آنتیبیوتیکها، احتمال عفونت به حداقل میرسد، اما در صورت بروز، گاهی نیاز به اقدامات درمانی بیشتر یا جراحی مجدد خواهد بود.
۳. تشکیل لخته خون (ترومبوز و آمبولی ریه)
بعد از جراحی، کاهش تحرک میتواند باعث ایجاد لخته در وریدهای پا شود. اگر این لخته به ریه منتقل شود، خطرناک است. حتی اگر لخته در ساق پا بماند، میتواند باعث تورم و مشکلات طولانیمدت شود. استفاده از جوراب واریس، حرکت زودهنگام و داروهای رقیقکننده خون میتواند این ریسک را کاهش دهد.
۴. عدم جوش خوردن استخوان
گاهی استخوانهای بریدهشده به درستی به هم جوش نمیخورند. در این شرایط ممکن است به جراحی مجدد یا استفاده از تجهیزات کمکی نیاز باشد تا پای بیمار به حالت طبیعی برگردد.
۵. سفتی و محدودیت حرکتی زانو
بعد از عمل، طبیعی است که زانو کمی سفت شود یا حرکت آن محدود شود. با تمرینات فیزیوتراپی منظم و رعایت توصیههای پزشک، این مشکل معمولاً به مرور کاهش مییابد.
۶. نیاز به جراحی مجدد
در برخی شرایط، اصلاح شکل زانو به یک عمل دوم نیاز پیدا میکند. این موضوع بیشتر به دلیل عوارض یا اصلاح ناکامل شکل پا اتفاق میافتد.
سوالات متداول کاربران دربارهی جراحی پای پرانتزی
خیر تثبیت کردن استخوان در این جراحی روش خاص خود را دارد و معمولا نیازی به استفاده از گچ نیست. اما در استئوتومی حاد ممکن است پزشک برای ۶ تا ۸ هفته پا را گچ بگیرد.
تا ۱ الی ۲ ماه پس از عمل از انجام فعالیتهای سنگین از جمله رانندگی بپرهیزید.
درصورت زیاد بودن انحراف زانوی پرانتزی این امکان وجود دارد تا ۴ الی ۵ سانتیمتر به قد فرد اضافه شود. اما در انحرافات معمولی قد فرد تنها ۱.۵ تا ۲ سانتیمتر افزایش مییابد.
هزینه جراحی پای پرانتزی به عوامل متعددی از جمله شدت انحراف پاها، نوع روش جراحی، تجربه جراح، تجهیزات مورد استفاده و همچنین هزینههای جانبی مانند آزمایشها و بستری بستگی دارد.
جمع بندی
در این مقاله با بیانی ساده و کاربردی با روند جراحی پای پرانتزی آشنا شدیم. در انجام این عمل با حداقل عوارض و حداکثر بازدهی، بسیار مهم است پزشکی باتجربه و مسئولیتپذیر را پیدا کنید و ریزترین جزئیات در رابطه با سلامتی خود را با ایشان در میان بگذارید. قبل و بعد از عمل نیز بهطور دقیق نکات مراقبتی را رعایت کنید تا از بروز عوارض شدید، پس از عمل زانوی پرانتزی در امان بمانید.